امام رضا عليه السلام در روز پنجشنبه سال 148 هجری قمری، در مدينه طيبه به دنيا آمد. ولادت آن حضرت 11 ذي الحجه و 11 ربيع الاول نيز ذكر شده است.

پدر آن حضرت امام موسي بن جعفر عليه السلام و مادرشان ام البنين نجمه عليها السلام است. نام مباركشان علي، كنيه آن حضرت ابو الحسن است و كنيه خاصشان ابوعلي است.  

 القاب حضرت، سراج الله ، نور الهدي ، قره عين الرسول ، مكيده الملحدين ،  كافي الخلق ، رب السرير و رئاب التدبير ذكر شده است. القاب فاضل ، صابر ، وفي ، صديق و رضي از مشهورترين القاب حضرتش مي­باشد.

هنگامي كه آن حضرت به دنيا آمد پدرشان امام كاظم عليه السلام در گوش راست ايشان اذان و در گوش چپ اقامه گفتند.امام كاظم كام فرزند خود را با آب فرات برداشتند.

سراسر زندگي امام رضا در عبادت حضرت حق و خدمت به دين طي شد و گرچه ظالمان زمان بخصوص مأمون سعي در ترور شخصيت امام داشتند، ولي به خواست خــدا، هر روز عظمت شخصيت امام براي مردم بيشتر از روز قبل نمودار مي­گرديد.

 امام رضا با ورود به شهر نيشابور ـ كه در آن زمان مهد دانشمندان بود ـ با بيان يك جمله مردم را به تشيع دعوت نمودند. فرمودند بدون قبول ولايت امامان كسي وارد بهشت نمي شود وشرط ورود به بهشت قبول ولايت دوازده امام است. اگر امروز ايران ما مهد تشيّع و توجه به اهل بيت عصمت و طهارت است از ثمرات قدوم مبارك حضرتش است و همه خرد و كلان، چه بدانند و چه ندانند در سفره پر بر كت امام رئوف نشسته اند.

در عيون اخبار الرضا جلد دوم صفحه 180 مي­خوانيم كه امام رضا علیه­السلام در هر سه روز يك ختم قران مي­نمودند و مي­فرمود: « اگر بخواهم مي­توانم زود تر هم ختم كنم ولي دوست دارم هر آيه را با تدبر بخوانم.»

 امام رضا كه خود قرآن ناطق ا ست تمام سيره و رفتارشان مطابق قرآن كريم بود. ابراهيم عباس مي­گويد: سخن امام رضا و جواب­هاي او و حتي مثال­ها يي كه مي­زد منتزع از قرآن بود.

 امام بسيار ساده زندگي مي­كردند و به محرومين توجه خاص داشتند.

مرحوم كليني در كافي از مردي از اهل بلخ روايت كرد كه گفت با حضرت امام رضا عليه السلام در سفر به خراسان همراه بودم. حضرت وقت خوردن غذا همه از جمله غلامان سياه را سر سفره مي خواندند. من گفتم فدايت شوم كاش سفره آنان را جدا مي­كرديد. امام فرمود: « سكوت كن. پروردگار ما يكي است و پدر و مادر ما يكي است و جزا به اعمال است.»